Εξοικονομώ 2026: Μέσω παρόχου ή μέσω μηχανικού;

Το πρόγραμμα Εξοικονομώ 2026 αναμένεται να ανοίξει στα τέλη της χρονιάς με προϋπολογισμό περίπου 1,19 δισεκατομμύρια ευρώ, στοχεύοντας σε γύρω στις 62.000 κατοικίες σε όλη τη χώρα, με επιδοτήσεις που ξεπερνούν το 80% της δαπάνης συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ για τη συντριπτική πλειονότητα των αιτούντων, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια στις περισσότερες κατηγορίες (με πρόσθετη στήριξη για ευάλωτα νοικοκυριά, με ατομικό εισόδημα κάτω από 5.000€ ή οικογενειακό κάτω από 10.000€). Αυτό που κάνει όμως το φετινό πρόγραμμα πραγματικά διαφορετικό δεν είναι μόνο το ύψος της επιδότησης, αλλά μια θεσμική αλλαγή που άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού: για πρώτη φορά, ανοίγει επίσημα ένας δεύτερος δρόμος υλοποίησης, μέσω ενεργειακού παρόχου, παράλληλα με τον παραδοσιακό δρόμο μέσω ιδιώτη μηχανικού.

Η αλλαγή στο Άρθρο 45 και το on-bill financing

Η νομοθετική βάση αυτής της αλλαγής βρίσκεται σε τροποποίηση του Άρθρου 45 του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, η οποία εντάχθηκε στο νομοσχέδιο για το Ταμείο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (Social Climate Fund). Η ουσία της αλλαγής είναι απλή στην περιγραφή αλλά σημαντική στην πράξη: επιτρέπει πλέον την αποπληρωμή του κόστους ενεργειακής αναβάθμισης μέσω του λογαριασμού ρεύματος — το λεγόμενο on-bill financing. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας ενεργειακός πάροχος μπορεί να αναλάβει το έργο (μόνωση, κουφώματα, αντλία θερμότητας κ.ά.), να το χρηματοδοτήσει, και το νοικοκυριό να αποπληρώνει το ποσό σε δόσεις πάνω στον μηνιαίο λογαριασμό ρεύματος, αντί μέσω τραπεζικού δανείου ή επιταγών προς εργολάβο.

Το πλεονέκτημα αυτού του μηχανισμού είναι η απλότητα: ένας ενιαίος λογαριασμός, μία σχέση, χωρίς την ανάγκη ξεχωριστής τραπεζικής διαδικασίας. Το μειονέκτημα είναι ότι συγκεντρώνει σε ένα και μόνο χέρι τον σχεδιασμό της παρέμβασης, την υλοποίηση και τη χρηματοδότηση — κάτι που, όπως θα δούμε, δεν αφήνει αδιάφορους τους τεχνικούς φορείς της χώρας.

Ο δρόμος μέσω ενεργειακού παρόχου

Στο μοντέλο του παρόχου, εσείς ουσιαστικά αναθέτετε «με το κλειδί στο χέρι» την ενεργειακή αναβάθμιση. Ο πάροχος αναλαμβάνει την ενεργειακή επιθεώρηση, την επιλογή παρεμβάσεων, την υλοποίηση μέσω δικού του δικτύου συνεργατών, και τη διαχείριση της επιδότησης. Το πλεονέκτημα είναι η ευκολία: λιγότερα βήματα, λιγότερος χρόνος αναζήτησης προμηθευτών, μία ενιαία επικοινωνία. Το βασικό μειονέκτημα, όπως επισημαίνουν τεχνικοί φορείς, είναι η απουσία ανεξάρτητου συμβούλου που να εκπροσωπεί αποκλειστικά το συμφέρον του ιδιοκτήτη: ο πάροχος κερδίζει ταυτόχρονα από την πώληση ενέργειας και από τον σχεδιασμό του προγράμματος εξοικονόμησης, κάτι που δημιουργεί, τουλάχιστον θεωρητικά, μια σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσα στο «πούλησέ μου περισσότερη ενέργεια» και στο «βοήθησέ με να καταναλώνω λιγότερη».

Ο παραδοσιακός δρόμος μέσω ιδιώτη μηχανικού

Ο κλασικός δρόμος του Εξοικονομώ, όπως τον γνωρίζουμε από τους προηγούμενους κύκλους του προγράμματος, παραμένει πλήρως διαθέσιμος και λειτουργεί παράλληλα. Εδώ, ένας ανεξάρτητος μηχανικός αναλαμβάνει την ενεργειακή επιθεώρηση, συντάσσει το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης πριν και μετά την παρέμβαση, προτείνει τον βέλτιστο συνδυασμό εργασιών με βάση αποκλειστικά την ενεργειακή απόδοση και το κόστος, και επιβλέπει την υλοποίηση από ανεξάρτητους εργολάβους της επιλογής σας. Το πλεονέκτημα εδώ είναι ακριβώς αυτή η ανεξαρτησία: ο μηχανικός δεν έχει κανένα οικονομικό κίνητρο να σας πουλήσει μια συγκεκριμένη υπηρεσία ή εξοπλισμό. Το μειονέκτημα είναι ότι απαιτεί περισσότερη προσωπική εμπλοκή — επιλογή μηχανικού, επιλογή εργολάβων, συντονισμός των εργασιών.

Στην πράξη, η δική μας εμπειρία από την υλοποίηση εκατοντάδων φακέλων Εξοικονομώ στην Αχαΐα δείχνει ότι η παρουσία ενός έμπειρου μηχανικού που γνωρίζει την τοπική αγορά, τους αξιόπιστους εργολάβους και τις παγίδες του προγράμματος, συχνά εξοικονομεί περισσότερα χρήματα από όσα «κοστίζει» σε χρόνο και προσπάθεια — ιδίως όταν ο φάκελος περιλαμβάνει πολλαπλές παρεμβάσεις (μόνωση, κουφώματα, σύστημα θέρμανσης) που πρέπει να συνδυαστούν σωστά για να μεγιστοποιηθεί η ενεργειακή αναβάθμιση της κατοικίας.

Ποιος δρόμος ταιριάζει σε ποιον

Δεν υπάρχει καθολικά «σωστή» επιλογή ανάμεσα στους δύο δρόμους — υπάρχει η επιλογή που ταιριάζει στο δικό σας προφίλ. Ο δρόμος του παρόχου ταιριάζει σε όσους έχουν περιορισμένο χρόνο για να ασχοληθούν προσωπικά με τον συντονισμό μιας ανακαίνισης, σε όσους θέλουν μία μόνο επαφή για όλη τη διαδικασία, και σε όσους εμπιστεύονται ήδη τον συγκεκριμένο πάροχο ενέργειας από άλλες υπηρεσίες. Ταιριάζει επίσης σε νοικοκυριά με απλές, μονοδιάστατες ανάγκες παρέμβασης, όπου ο κίνδυνος κακού σχεδιασμού είναι μικρότερος.

Ο δρόμος του ανεξάρτητου μηχανικού ταιριάζει σε όσους θέλουν τον μέγιστο έλεγχο στην ποιότητα και στην επιλογή υλικών, σε όσους η κατοικία τους χρειάζεται σύνθετο συνδυασμό παρεμβάσεων που πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά ώστε να μεγιστοποιηθεί η ενεργειακή αναβάθμιση χωρίς σπατάλη προϋπολογισμού, και σε όσους προτιμούν να έχουν κάποιον στο πλευρό τους που αμείβεται για τη γνώμη του και όχι για την πώληση συγκεκριμένου εξοπλισμού ή υπηρεσίας. Στην εμπειρία μας, τα νοικοκυριά με παλαιότερες κατοικίες, χαμηλή ενεργειακή κλάση και πολλαπλά σημεία απώλειας θερμότητας είναι εκείνα που ωφελούνται περισσότερο από την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου σχεδιασμού πριν από την υλοποίηση.

Η ένταση στην αγορά και η θέση του ΥΠΕΝ

Η είσοδος των ενεργειακών παρόχων ως βασικών αναδόχων προγραμμάτων εξοικονόμησης δεν έγινε δεκτή χωρίς αντιδράσεις. Τεχνικά επιμελητήρια και ενώσεις μηχανικών έχουν εκφράσει ανησυχία για κίνδυνο συγκέντρωσης της αγοράς σε λίγους μεγάλους παίκτες, καθώς και για τη σύγκρουση συμφερόντων που αναφέραμε παραπάνω. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, απαντώντας σε αυτές τις ανησυχίες, έχει διευκρινίσει ότι ο παραδοσιακός δρόμος μέσω ιδιωτών μηχανικών δεν καταργείται και δεν υποβαθμίζεται — συνεχίζει να λειτουργεί παράλληλα με τον δρόμο του παρόχου, ως ισότιμη επιλογή για τον πολίτη. Με άλλα λόγια, το Εξοικονομώ 2026 δεν σας «κλειδώνει» σε καμία από τις δύο διαδρομές· η επιλογή παραμένει δική σας.

Τι να ετοιμάσετε από τώρα

Ανεξάρτητα από τον δρόμο που θα επιλέξετε, υπάρχουν κάποια βήματα που αξίζει να κάνετε πριν ανοίξει επίσημα η πλατφόρμα:

• Συγκεντρώστε τον τελευταίο λογαριασμό ΔΕΗ και το Ε9 της κατοικίας.
• Εντοπίστε αν διαθέτετε ήδη Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ) και πόσο πρόσφατο είναι.
• Κάντε μια πρώτη καταγραφή των φθορών ή αδυναμιών του κτιρίου (κουφώματα, μόνωση, σύστημα θέρμανσης).
• Αν σκέφτεστε τον δρόμο του μηχανικού, ξεκινήστε νωρίς την επικοινωνία — οι καλοί μηχανικοί «γεμίζουν» γρήγορα μόλις ανοίξει το πρόγραμμα.
• Αν εξετάζετε συνδυασμό με φωτοβολταϊκό, υπολογίστε από τώρα τι σας συμφέρει πραγματικά για τη στέγη σας.
• Αν εξετάζετε τον δρόμο του παρόχου, ζητήστε γραπτή ανάλυση του πλάνου εργασιών και του κόστους πριν υπογράψετε — μια σοβαρή εταιρεία δεν θα διστάσει να σας το δώσει.
• Ενημερωθείτε αν η κατοικία σας ανήκει σε κάποια κατηγορία με πρόσθετη στήριξη (ευάλωτο νοικοκυριό, πολύτεκνοι, ΑμεΑ), καθώς αυτό μπορεί να αλλάξει σημαντικά το ποσοστό επιδότησης που δικαιούστε.

Το κοινό σημείο και στους δύο δρόμους είναι ότι η σωστή προετοιμασία του φακέλου πριν καν ανοίξει η πλατφόρμα σας δίνει σημαντικό προβάδισμα, αφού τα προγράμματα αυτού του τύπου συνήθως εξαντλούν τον προϋπολογισμό τους πολύ πριν τη λήξη της προθεσμίας υποβολής. Όσο πιο έτοιμος είναι ο φάκελός σας τη στιγμή που ανοίγει η αίτηση, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να προλάβετε.

Το Εξοικονομώ 2026 φέρνει πραγματικά περισσότερες επιλογές από ποτέ, αλλά περισσότερες επιλογές σημαίνουν και περισσότερη ανάγκη για σωστή προετοιμασία. Αν η αναβάθμισή σας περιλαμβάνει φωτοβολταϊκό, δοκιμάστε τώρα τον υπολογιστή φωτοβολταϊκών μας για να δείτε πώς διαμορφώνεται το κόστος και το όφελος στη δική σας περίπτωση.